WSPÓLNA PLATFORMA EDUKACYJNA EFLA
Poniższy tekst jest skrótem dokumentu Draft Landscape Architecture common education platform (APPENDIX 2 ) z protokołu Komisji Edukacji EFLA (European Foundation of Landscape Architecture) z dnia 12.12.2004
Prezentuje przygotowywane przez Komisję Edukacji EFLA pod kierunkiem profesora Roberta Holdena minimum programowe w standardach nauczania kierunku architektura krajobrazu w szkołach wyższych Unii Europejskiej.
Niniejsze skrótowe tłumaczenie dotyczy wersji zamieszczonej w Internecie na stronach http://www.efla.org/Docefla/DWL/Minutes%20educcom%202004%20EN.pdf przygotowała Beata J. Gawryszewska. Konsultacja językowa Krzysztof Herman & Angela Childs
Celem przygotowywanego przez EFLA (Europejską Fundację Architektury Krajobrazu) wspólnego porozumienia, zapisanego w przedstawionym poniżej dokumencie jest, aby architektura krajobrazu nie reprezentowała niższego poziomu kształcenia w krajach członkowskich Unii Europejskiej niż inne, pokrewne zawody.
WSTĘP
Opisane są w nim cele i zasady EFLA, zawarte w Statucie fundacji, zatwierdzonym przez walne zgromadzenie w dn. 28 Października 1989 roku. Cele EFLA można określić jako:
- reprezentowanie zawodu architekta krajobrazu w europejskich programach ramowych;
- promocja uczestniczenia architektów krajobrazu w kształtowaniu krajobrazu zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju oraz dążenie do tego, aby uczestnictwo architektów krajobrazu w tym procesie stało się normą w krajach członkowskich Unii Europejskiej;
- podniesienie standardów zawodowych w pracy architekta krajobrazu w krajach Unii Europejskiej i przyczynianie się do tego, aby zawód ten był rozpoznawalny w krajach, gdzie jeszcze nie jest uznawany;
- podniesienie poziomu i jakości kształcenia na studiach kierunku architektura krajobrazu we wszystkich krajach, tak aby móc osiągnąć dwa wyżej wymienione cele, uwzględniając wyniki badań naukowych oraz rozwój tej dyscypliny i wiedzy o przedmiocie - również poprzez międzynarodową wymianę.
Cele Komisji Edukacji EFLA
- wspieranie rozwoju kierunku architektura krajobrazu w krajach Unii Europejskiej i jego monitorowanie oraz sprawdzanie zgodności z celami wyznaczonymi przez EFLA;
- pomoc w promocji studiów i badań, wymiana wiedzy i informacji technicznych;
- stymulacja i promocja wymiany naukowej pomiędzy państwami członkowskimi.
CELE KSZTAŁCENIA na kierunku ARCHITEKTURA KRAJOBRAZU
We wstępie do tej części dokumentu , w celu uzasadnienia konieczności utworzenia wspólnej platformy edukacyjnej autorzy odwołują się do Deklaracji Bolońskiej (Bologna Declaration 19 czerwca 1999 tekst dostępny http://www.cepes.ro/information_services/sources/on_line/bologna.pdf ) i innych dokumentów, wydanych przez Komisję Edukacji EFLA. Dalej następuje próba ogólnego zdefiniowania zawodu architekta krajobrazu:
ARCHITEKT KRAJOBRAZU
Planuje i projektuje wiejskie i miejskie krajobrazy, tak aby zaspokoić potrzeby społeczne, przyrodnicze, estetyczne i funkcjonalne. Działania te opierają się na wiedzy o procesach przyrodniczych i wartościach kulturowych, a także podkreślają ciągłość procesu kształtowania się krajobrazu oraz możliwości i ograniczenia napotykane podczas ingerencji architekta krajobrazu w istniejące środowisko.
Aktywność ta wymaga umiejętności przygotowywania ekspertyz o charakterze metodologicznym i funkcjonalnym, połączonych z kreatywnością oraz opartych na podstawach wiedzy z wybranych obszarów wiedzy humanistycznej, nauk technicznych i stosowanych.
Celem kształcenia architektury krajobrazu jest przygotowanie specjalistów do pełnienia tak określonej roli w społeczeństwie.
WYMOGI MINIMUM EDUKACYJNEGO
Minimalny okres kształcenia na poziomie szkoły wyższej, to 4 lata pełnych studiów, na które składa się:
- stopień licencjacki (bachelor) – 3 lata studiów na kierunku architektura krajobrazu dające w sumie 180 punktów ECTS (European Credit Transfer System) (ECTS http://europa.eu.int/comm/education/socrates/ects.html#cl )
i
- poziom magisterski (minimum 1 rok), 60 ECTS
albo
- licencjat - 3 lata, 180 ECTS w dyscyplinie pokrewnej
i
- kurs 2 letni („konwersja”, w związku ze zmianą dyscypliny) z min. 90 ETCS na poziomie magisterskim
albo
- stopień magistra (300 ETCS, z których minimum 60 ETCS było zaliczonych na poziomie studiów magisterskich) (typowy pięcioletni program studiów)
albo
Jest kwestią do rozstrzygnięcia (trwają rozmowy na ten temat) czy może to być 4- letnia niemiecka Fachhochschulen (program licencjacki, 240 ETCS)
STRUKTURA KIERUNKU
W ramach wspólnej struktury kierunku architektura krajobrazu dla wyższych szkół europejskich są przewidziane minimum 4 lata studiów, w ramach których realizowane są cztery podstawowe cele nauczania:
- rozwijanie umiejętności projektowania i planowania, oparty na kreatywności i talencie artystycznym oraz zdolności do logicznego myślenia;
- rozwój intelektualny, oparty na szerokich podstawach i umiejętności refleksji nad wiedzą humanistyczną oraz na znajomości procesów przyrodniczych;
- opanowanie umiejętności (know-how) technicznych, w celu rozumienia skutków i wpływu na krajobraz decyzji projektowych i planistycznych;
- zrozumienie zróżnicowanej roli architektów krajobrazu, pełnionej w zespołach interdyscyplinarnych i nabycie zdolności do kierowania procesem planowania krajobrazu.
Celem Programu Nauczania Architektury Krajobrazu jest rozwijanie wrażliwości, wiedzy, zdolności intelektualnych i umiejętności studentów, składających się na umiejętności projektowe i planistyczne.
Dalej następuje informacja na temat różnych wariantów i możliwości kształcenia, z położeniem nacisku na poszczególne elementy programu, w ramach różnic pomiędzy szkołami (placówkami i stylami) architektury krajobrazu, specjalistami je reprezentującymi, wreszcie potrzebami i możliwościami krajów, w których to kształcenie ma miejsce.
Na kolejnych stronach dokumentu są wymienione konkretne umiejętności i obszary wiedzy, które powinien posiąść architekt krajobrazu, reprezentujące ww. cele nauczania, wraz z przedmiotami i kursami, które mają te obszary tworzyć.
OBSZARY WIEDZY I UMIEJĘTNOŚCI
Na wymienione obszary wiedzy składają się wykazy podstawowych kierunków kształcenia. Nie włączono w nie, obecnych w każdym programie studiów, przedmiotów podstawowych, takich, jak: matematyka, fizyka, chemia, botanika ogólna, języki obce itd., a jedynie przedmioty zawodowe. Nazewnictwo podstawowych kierunków kształcenia ma charakter raczej ilustracyjny i nie stanowi obowiązującej listy nazw przedmiotów.
Teoria projektowania i planowania.
Zdolność do interpretowania ogólnych potrzeb i celów występujących w społeczeństwie i ich transponowania na zasady, strategie i metody projektowania krajobrazu.
Kursy i przedmioty: teoria architektury krajobrazu i planowania, metody projektowania i planowania oraz ich aplikacja w konkretnych przypadkach studialnych.
Umiejętności projektowe i planistyczne
Rozwój kreatywności i wrażliwości na formę, kolor i fakturę; zdolności do tworzenia koncepcji w przestrzeni i czasie, przywoływania i nakreślania wizji.
Kursy i przedmioty: projektowanie podstawowe, rysunek odręczny, malarstwo, modelowanie, wzornictwo.
Zdolność dostosowania nowych projektów do istniejącego środowiska poprzez możliwość całościowego planowania w skali regionu, z naciskiem na potencjał środowiska oraz jego zapotrzebowania i uwarunkowania wizualne i ekologiczne.
Kursy i przedmioty: studyjne projekty planowania krajobrazowego, kurs planowania regionalnego
Rozwój umiejętności komunikacji, negocjacji i prezentacji
Kursy i przedmioty: ćwiczenie ustnej prezentacji, kursy językowe, rysunek odręczny, rysunek techniczny, makietowanie i modelowanie, grafika komputerowa.
Historia i teoria krajobrazu
Wiedza na temat podstawowych koncepcji określających relacje pomiędzy człowiekiem, jego środowiskiem materialnym i społeczno-kulturowym. Ogólne rozumienie pojęć, wartości, wierzeń i zachowań zmieniających się na przestrzeni dziejów.
Wiedza na temat sposobów kształtowania i przemian naszego dziedzictwa i krajobrazu kulturowego Historia osadnictwa, użytkowania terenu, miejsc i zabytków.
Pojęcia i zasady konserwacji i renowacji.
Krajobraz jako proces trwający od przeszłości poprzez teraźniejszość ku przyszłości.
Kursy i przedmioty: geografia historyczna, fizyczna, społeczna i ekonomiczna, antropologia, socjologia, psychologia środowiskowa.
Historia sztuki, historia architektury, urbanistyki i architektury krajobrazu
Wiedza na temat wkładu sztuki, jako podstawy filozofii, stylu, standardów estetycznych i symbolicznych interpretacji projektowania w architekturę, urbanistykę i architekturę krajobrazu - tak w przeszłości jak współcześnie.
Studia przykładów projektowanego środowiska i budowli w czasach starożytnych i nowoczesnych. Wszystko to w kontekście rozwoju kulturowego, politycznego i ekonomicznego.
Kursy i przedmioty: historia i teoria sztuki i krajobrazu, urbanistyki, projektowania parków i ogrodów.
Prawo i zasady zarządzania
Wiedza o podstawach polityki środowiskowej i krajobrazowej. Prawo i procedury dotyczące środowiska i krajobrazu. Rola międzynarodowych, narodowych, regionalnych i lokalnych organizacji zarządzających w projektowaniu i planowaniu środowiska.
Kursy i przedmioty: prawo i procedury w planowaniu i zarządzaniu środowiskiem
Ekologia
Wiedza o fizycznych i biotycznych podstawach funkcjonowania systemów przyrodniczych i zdolność doceniania ich istniejących i potencjalnych wartości oraz możliwości rozwoju: identyfikacja potencjału projektowego i planistycznego.
Kursy i przedmioty: ekologia ogólna i stosowana, geologia, klimatologia, topografia, gleboznawstwo, hydrologia, fizjologia roślin , roślinoznawstwo, planowanie nasadzeń Zarządzanie parkiem i przyrodą.
Rodzaje użytkowania krajobrazu i ich uwarunkowania funkcjonalne.
Wiedza o różnych typach użytkowania krajobrazu, ich rozwoju w czasie, ich wewnętrznego funkcjonowania i wymagań terytorialnych, powiązań i zgodności. Uwarunkowania w kwestii formy i zarządzania.
Kursy i przedmioty: funkcjonalne i planistyczne aspekty rolnictwa, osadnictwa, przemysłu, infrastruktury, turystyki i rekreacji.
Techniki przetwarzania danych
Wiedza i umiejętności zastosowania technik inwentaryzacji i oceny krajobrazu oraz terenu, wykorzystanie systemów GIS oraz technik komputerowych w procesie projektowania i planowania.
Kursy i przedmioty: techniki gromadzenia i oceny danych, analizy krajobrazowe, fotogrametria i fotografia, GIS, grafika komputerowa.
Inżynieria i urządzanie krajobrazu
Wiedza na temat technik i materiałów wykorzystywanych w realizacji projektu: modelowanie terenu, drenaż i retencja wód, budowa i urządzanie dróg, chodników, murów, mostów, stawów, strumieni itd. Rekultywacja i odwadnianie terenu. Planowanie nasadzeń, szkółkarstwo, schematy nasadzeń.
Wiedza na temat zasad wytyczania i budowy autostrad, dróg kołowych i tras kolejowych oraz innej infrastruktury.
Kursy i przedmioty: konstrukcja budynków, urządzanie krajobrazu, inżynieria wiejska, inżynieria autostrad, inżynieria biologiczna(??)
Zarządzanie projektem
Organizacja biura projektowego (prywatnego i „publicznego”). Sporządzanie harmonogramów i specyfikacji prac, kosztorysowanie, kierownictwo budowy i konserwacja obiektów.
Kursy i przedmioty: praktyka profesjonalna, ekonomia, marketing, organizacja zarządzania.
Zarządzanie krajobrazem
Wiedza na temat relacji pomiędzy projektem parku miejskiego lub wiejskiego a ich długoterminowym użytkowaniem, rozwojem i konserwacją.
Kursy i przedmioty: techniki zarządzania krajobrazem, ekologiczne aspekty zarządzania gospodarstwem rolnym.
LISTA PROJEKTÓW I ZADAŃ
Lista typowych projektów prowadzonych przez architektów krajobrazu i zadań, w których realizacji biorą on udział, przedstawiona w porządku alfabetycznym (zachowałam kolejność z wersji angielskiej). Lista wskazuje zadania, ale ich nie wyczerpuje ze względu na potrzebę opanowania szerokiego zakresu zadań przez architekta krajobrazu, działającego w różnych skalach i w odmiennych środowiskach.
Numery oznaczają rolę w projekcie:
1- odpowiedzialny za całościowe projektowanie i urządzanie
2- odpowiedzialny za plan nasadzeń
3- członek interdyscyplinarnego zespołu projektowego i planistycznego
4- doradca lub konsultant w niektórych aspektach planowania i projektowania jak np. kwestionariusz wpływu na środowisko EIS (Environmental Impact Statement), ocena krajobrazu.
Projekt zagospodarowania i plan nasadzeń na lotnisku 2,3
Ogrody botaniczne 1,3
Parki biznesu (business parks) 2,3
Cmentarze 1
Parki i systemy ekologiczne 3,4
Studia wpływu na otoczenie i oceny 3,4
Tereny leśne 3,4
Targi i ekspozycje ogrodnicze 2,3
Pola golfowe 1,2
Wytyczanie i projektowanie dróg i autostrad 2,3
Parki i ogrody i historyczne 2,4
Krajobrazy historyczne 3,4
Odnowa i projektowanie osiedli mieszkaniowych 2,3
Tereny przemysłowe 2,3
Rozwój stref przybrzeżnych nad jeziorami 1,2,3
Rewaloryzacja terenu 2,3
Planowanie krajobrazu 3,4
Studia możliwości użytkowania terenu 3,4
Turystyka i wypoczynek 4
Pozyskiwanie i wydobycie minerałów 3,4
Zabytki i tereny zabytkowe 2,3,4
Obszary przyrodnicze 3,4
Nowe miasta 3,4
Urządzenia rekreacyjne (na zewnątrz) 1,2,3,4
Urządzenia portowe 2,3,4
Linie energetyczne 3,4
Ogrody prywatne i publiczne 1
Wytyczanie korytarzy (tras) kolejowych 3,4
Zajezdnie przy dworcach kolejowych (railway yards) 2,4
Rekultywacja i odnowa terenu 2
Planowanie regionalne 3,4
Przestrzenie handlowe 3,4
Rekultywacja rzek 2,3,4
Nasadzenia przydrożne 2
Ogrody na dachach 1,2
Rozwój obszarów wiejskich/planowanie nowych osiedli, reparcelacja 2,3,4
Ocena wizerunku miasta 4
Planowanie urbanistyczne 3,4
Projektowanie campusów uniwersyteckich 1,2,3
Zieleń miejska 1
Miejskie place i strefy piesze 1,2,3
Tereny składowania odpadów 1,2